معصومه اصغري - بعد از پیروزی انقلاب کلی ماجرا بر سر این حجاب درست شد که احتمالا آنهایی که کمی پا به سن گذاشته‌‌اند، این ماجراها را در خاطرات انقلابی‌شان ثبت کرده‌اند. این گزارش که نسخه کامل آن در نهمین شماره ماهنامه مهر نو منتشر شده،سراغ روند تاریخی قانونی شدن حجاب در کشور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی رفته است.

 

15 اسفند 57

هنوز یک ماه هم از پیروزی انقلاب نگذشته. زنان بی‌حجاب در اداره‌ها و سازمان‌های مختلف فعالیت می‌کنند و این موضوع باعث ناراحتی بسیاری از انقلابی‌ها شده است. امروز امام(ره) یکی از مهم‌ترین نطق‌هایشان درباره مسئله حجاب انجام می‌دهند و می‌فرمایند: «وزارتخانه اسلامی نباید در آن معصیت بشود. در وزارتخانه‌های اسلامی نباید زن‌ها لخت بیایند. زن‌ها بروند؛ اما با حجاب باشند. مانعی ندارد بروند کار بکنند، لکن با حجاب شرعی باشند.»

16 اسفند 57

با سخنرانی رهبر انقلاب،اعتراض‌های پراکنده‌ای توسط زنان بی‌حجاب در جامعه به راه می‌افتد. عده‌ای رسما با برپایی همایش‌ها و گردهمایی‌هایی مقابل این فرمان امام(ره) می‌ایستند که از جمله این اعتراض‌ها می‌توان به گردهمایی 15 هزار نفری در دانشکده فنی دانشگاه تهران، اعتراض کارکنان زن قسمت فروش هواپیمایی ایران، اعتراض دانش آموزان مدارس دخترانه‌‌ای همانند مرجان، هشترودی، خوارزمی و آذر  و ... اشاره کرد.

17 اسفند 57

به دنبال گسترش تشنج میان زنان با حجاب و بی‌حجاب و همچنین با زیاد شدن دامنه تعرض بعضی افراد غیر مسئول به انگیزه‌های گوناگون به زنان بی‌حجاب در روز 17 اسفند، دفتر امام خمینی(ره) اعلامیه‌ای صادر می‌کند که در آن آمده است:هر گونه تعرض به زنان بی‌حجاب ممنوع است و نیروهای انتظامی موظف به برخورد با افراد خاطی هستند.

20 اسفند 57

2 مصاحبه رسانه‌ای مهم در این روز درباره حجاب انجام می‌شود؛ یکی از سوی عباس امیر انتظام، معاون نخست وزیر و سخنگوی دولت وقت و دیگری توسط آیت الله طالقانی. امیر انتظام در مصاحبه‌اش نظر دولت و نخست وزیر-بازرگان- را در خصوص حجاب این طور اعلام می‌کند:« بدیهی است که نخست وزیر و خانواده ایشان از قدیم طرفدار، مشوق و مقید به حجاب در حد معقول، عملی و صحیح اسلامی آن بوده اند، ولی ایشان و همه آقایان وزرا معتقد و عامل به آیه کریمه «لا اکراه فی الدین» هستند و دستور اجبار برای خانم‌ها صادر نمی‌کنند...»

آیت‌الله طالقانی هم می‌گوید: «حجاب ساخته من و فقیه و دیگران نیست؛ این نص صریح قرآن است... هو و جنجال راه نیندازید و همان طور که بارها گفتم همه حقوق حقه زنان در اسلام و محیط جمهوری اسلامی محفوظ خواهد ماند و از آنها خواهش می‌کنیم که با لباس ساده، با وقار، روسری هم روی سرشان بیندازند؛ به جایی برنمی خورد... حضرت امام خمینی نصیحتی کردند مانند پدری که به فرزندش نصیحت می‌کند، راهنمائیش می‌کند که شما اینجور باشید به این سبک باشید...»

12 فرودین 58

مردم به طور قاطع به جمهوری اسلامی رای می‌دهند.از این تاریخ به بعد یک حرکت خودجوش میان مردم به وجود آمد تا با بی‌حجابی مقابله کنند. بسیاری از مغازه‌دار‌ها تابلویی مقابل فروشگاه شان قرار دادند که روی آن نوشته شده بود: «از پاسخگویی به خانم‌های بی‌حجاب معذوریم.» این روند تا تابستان سال بعد ادامه دارد و حرکت خودجوش مردم، بسیاری از بی‌حجاب‌ها را مجبور به رعایت پوشش شرعی می‌کند.

13 تیر 1359

مقابله خودجوش مردم با بی‌حجابی، بسیاری از بی‌حجابان را مجبور به عقب نشینی کرده، ولی هنوز هم حضور بی‌حجابان با پوششی نامناسب در جامعه احساس می‌شود. امام(ره) در این روز طی یک سخنرانی در حسینیه جماران، شدیدا از دولت انتقاد می‌کند که چرا هنوز نشانه‌های شاهنشاهی را در ادارات دولتی از بین نبرده ‌است. ایشان به دولت بنی‌صدر، ۱۰ روز فرصت داد تا اداره‌ها را اسلامی کند.

بعد از این سخنرانی، تعرض به زنان بی‌حجاب دوباره شدت گرفت، به همین دلیل بلافاصله امام(ع) پیامی خطاب به ملت ایران صادر می‌کند: «ممکن است تعرض به زن‌ها در خیابان، کوچه و بازار، از ناحیه منحرفان و مخالفان انقلاب باشد. از این جهت، کسی حق تعرض ندارد و اینگونه دخالت‌ها برای مسلمان‌ها حرام است و باید پلیس و کمیته‌ها از اینگونه جریانات جلوگیری کنند.»

14 تیر 1359

بعد از سخنرانی امام(ره) و اطلاع رسانی سریع آن در جامعه، از صبح ۱۴ تیر ۱۳۵۹ ورود زنان بی‌حجاب به اداره‌ها و سازمان‌های دولتی ممنوع می‌شود. البته هنوز لباس فرم یا آنچه که بعدها به نام مانتو مشهور شد، رسمیت ندارد،بلکه زنان موظف هستند لباس آستین‌ بلند و پوشیده بپوشند و روسری نیز سر کنند. این روند تا ماه رمضان سال 1360 ادامه می‌یابد و در این تاریخ، قوانین جدید برای حجاب مشخص می‌شود.

رمضان سال 1360

نماینده دادستان انقلاب در دادگاه مبارزه با منکرات، مقررات مربوط به ماه رمضان را اعلام می‌کند که بر اساس این مقررات جدید، اماکن عمومی موظف می‌شوند تابلویی در معرض دید مشتریان‌شان قرار دهند که روی آن این جمله نوشته شده باشد: «به دستور دادگاه مبارزه با منکرات از پذیرفتن میهمانان و مشتریانی که رعایت ظواهر اسلامی را نمی‌کنند معذوریم».

8 خرداد 1361

نماز جمعه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در هشتم خرداد سال 61 انتقاداتی را میان قشر حزب‌اللهی آن زمان به وجود می‌آورد. او در خلال خطبه‌های خود از مردم‌ می‌خواهد‌ که‌ «مرگ‌ بر بنی‌صدر»، «مرگ بر بازرگان»‌ و «مرگ بر بی‌حجاب»‌ را از شعارها حذف‌ کنند. هاشمی درباره خاطرات آن روز نوشته است: «بعد از نماز جمعه، بعضی‌ از حزب‌‌اللهی‌ها تلفن‌ کردند و راجع‌ به‌ اعتراض‌ من‌ به‌ شعارهای‌ مرگ‌ بر بی‌حجاب‌ توضیح‌ خواستند.»

4 مرداد 1363

تا سال 1362 حادثه خاصی در خصوص حجاب در کشور اتفاق نمی‌افتد و حتی گروه‌های معارض همانند مجاهدین خلق نیز حجاب را رعایت می‌کنند. اما از سال 1362 کشور با پدیده جدیدی به نام بدحجابی مواجه می‌شود. کسانی که خودشان حجاب را نپذیرفته، بلکه تحت شرایط موجود از آن استفاده می‌کردند،به سمت گرایش‌های قبلی خود تمایل می‌یابند و روسری‌ها را عقب‌تر می‌کشند. این پدیده که به دنبال تحرکات جنبش‌های فمینیستی در خارج کشور شروع شده، موجی از تحریک افکار عمومی را به دنبال دارد، به گونه‌ای که برخوردهایی بین مردم و افراد بدحجاب صورت می‌گیرد. دامنه این برخوردها تا سال بعد ادامه می‌یابد و بالاخره دادستان عمومی تهران را مجبور به صدور اطلاعیه‌ای می‌کند. در بخشی از این اطلاعیه آمده است: به تمام مسئولان در ادارات و سازمان‌های دولتی و شرکت‌ها و سایر واحدهای دولتی و خصوصی، اماکن عمومی از قبیل هتل‌ها، مسافرخانه ها، تالارها و باشگاه‌های برگزار‌‌کننده مجالس جشن عروسی، غذاخوری‌ها و سایر اماکن عمومی اعلام و ابلاغ می‌دارد از تاریخ انتشار این اطلاعیه موظفند از ورود بانوانی که رعایت حجاب و پوشش صحیح اسلامی را نمی‌کنند جلوگیری به عمل آورند.

11 آبان 1363

مجلس شورای اسلامی ایران در سال ۱۳۶۳ قانون مجازات اسلامی را به تصویب می‌رساند. به موجب ماده 102 این قانون هرکس در معابر عمومی حجاب را رعایت نکند، به ۷۲ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.