سعید برآبادی: بارها و بارها شنیده‌ایم یا در گوشمان زمزمه کرده‌اند که سیستم آموزش و پرورش کشور قرار است مسیر ترقی‌اش را یکشبه طی کند و از تخته سیاه و غبار گچ و پنکه‌های سقفی زهوار در رفته برسد به سیستم‌های الکترونیک و کلاس‌های غیر‌حضوری و آموزش و پرورش مترقی! اما از همه این پیشرفت، حتی آمدن تخته‌های وایت برد به جای تخته سیاه‌های چوبی را هم ندیدیم. برای همین است که فریاد «واعجبا» همچون آهی از نهادمان برمی‌آید آن گاه که معاون پژوهشی وزارت آموزش و پرورش که از قضا رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی کشور هم هست و می‌داند سیستم آموزش و پروش کشورما شبیه ماشین مشتی ممدلی است که نه بوق دارد و نه صندلی، از الکترونیکی‌شدن کتاب بچه مدرسه‌ای‌ها می‌گوید.

با اینهمه چه خوانندگان و شنوندگان اخباری از این دست، متعجب شده باشند و چه خوشحال، حجت‌الاسلام واالمسلمین محی الدین بهرام محمدیان به خانواده‌ها پیغام داده است که دانش‌آموزان‌شان به زودی به جای کیف مدرسه باید با خود لپ‌تاپ بیاورند! او که این سخنانش را در یک برنامه رادیویی بیان کرد، به این نکته هم اشاره کرده است که با الکترونیکی‌کردن محتوای حداکثر 10 درصد کتب درسی ابتدایی به صورت آزمایشی برای اولین‌بار در تاریخ آموزش و پرورش کشور و در قالب برنامه پنجم توسعه، دانش‌آموزان به جای کیف درسی که انباشته از کتب درسی مختلف است، کیف الکترونیکی به همراه می‌برند.

 یعنی محتوای الکترونیکی کتب درسی در یک لپ‌تاپ یا نوت بوک قرار می‌گیرد که به جای خواندن کتاب کاغذی، دانش‌آموزان از محتویات این نوت‌بوک‌ها بهره می‌برند. البته وی اما و اگرهایی هم برای موفقیت این طرح دارد. آنچنان که لازمه اجرای موفقیت‌آمیز این طرح را در این نکته می‌داند که ابتدا آن را به صورت پایلوت و آزمایشی اجرا کنیم تا هم بتوانیم توانایی و مهارت معلمان در مورد آموزش محتوای الکترونیکی به دانش‌آموزان را بالا ببریم و هم به طور همزمان دانش‌آموزان را برای اجرای این طرح نوین آماده کنیم. در عین حال که به طور همزمان این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهیم که خودمان به لحاظ تجهیزات و پشتیبانی فنی تا چه میزان در اجرای این طرح آمادگی داریم.

این اولین‌بار نیست که وزارتخانه بزرگ و پرجمعیت و در عین حال پرچالش آموزش و پرورش درصدد اجرای طرحی برآمده که خود از توان اجرایی آن بی‌اطلاع است و می‌خواهد با تحقق بخشیدن به آن در حین اجرا، از توانایی‌ها و مشکلات خود باخبر شود.

همان است که بود
یک ماه قبل از بازگشایی مدرسه‌ها در سال گذشته، همین معاون پژوهشی وزارت آموزش و پرورش از تولید محتوای الکترونیکی و نسخه اینترنتی کتب درسی خبر داده بود اما آن زمان حجت‌الاسلام واالمسلمین محی‌الدین بهرام محمدیان این طرح را برای همه مقاطع تحصیلی و به ویژه دوره‌های راهنمایی، متوسطه و پیش دانشگاهی قابل اجرا می‌دانست و با این استدلال که این کار باعث حذف کاغذ از چرخه آموزشی کشور می‌شود، تولید الکترونیکی کتب درسی را برای توسعه عدالت آموزشی در برنامه‌ریزی کشور مفید دانست. همان زمان وی اقدامات اجرایی انجام شده برای تولید الکترونیکی کتب درسی و محتوای آموزشی را تولید و توزیع 700 عنوان نرم‌افزار آموزشی و کمک آموزشی و بازبینی ۳۵ عنوان نرم‌افزار آموزشی برای توزیع در سال تحصیلی ۸۸ ـ۸۷ عنوان کرده بود اما هنوز مدارس معمولی کشور از این بسته‌های آموزشی بی‌بهره‌اند.

نظام آموزشی که سنتی است...
اگرچه با آمدن و رفتن‌های وزرای آموزش و پرورش در این سی‌سال و مشکلات عدیده‌ای که این وزارتخانه در مباحث مالی و پرسنلی دارد پذیرفتن چنین بلندپروازی‌هایی حتی در سطح تیتر روزنامه‌ها نیز قابل قبول نیست، اما بسیاری معتقدند که به دلیل سنتی بودن نظام آموزشی در ایران، بسیاری از این معایب قابل رفع نیست. نمونه‌اش رئیس پژوهشگاه مطالعه آموزش و پرورش است که می‌گوید:  با توجه به این که  نظام آموزشی در ایران همچنان سنتی است، با به‌روز شدن این نظام، بخش عمده‌ای از مشکلات این سیستم برطرف خواهد شد. اما این تنها عامل خلف وعده مسئولان آموزش و پرورش در نوین‌کردن روش‌های آموزشی نیست، محمدعلی سپاهی، پژوهشگر حوزه اجتماعی و جامعه‌شناس معتقد است که هنوز بسترهای فرهنگی استفاده از خدمات الکترونیکی و بهره‌وری از فضاهای مجازی در خانواده‌ها ایجاد نشده که بخواهیم دانش‌آموزان را به آوردن لپ‌تاپ به دبستان وادار کنیم. وی با بیان این که بسیاری از خانواده‌ها نگران استفاده فرزندانشان از کامپیوتر، اینترنت و... هستند و برای دور کردن کودکشان از چنین موقعیت‌هایی آن‌ها را به مدرسه می‌فرستند، می‌گوید: «اگر کودکان در خانه و بیرون از مدرسه، توسط والدینشان از استفاده از اینترنت و کامپیوتر منع شوند و از سوی دیگر مدرسه آنها را ملزم به استفاده از این وسایل کند، دوگانگی فرهنگ زندگی و آموزش، آن‌ها را دچار مشکل می‌کند.»
وی تاکید می‌کند که «البته همین اینها فرض محال است. چراکه در حال حاضر آموزش و پرورش ما آنچنان در درون خود با مشکلات مالی، نیروی انسانی و نحوه مدیریت روبه‌رو است که چنین طرح‌هایی بیش از آن که به اجرا نزدیک باشد به بلندپروازی نزدیک است.»