حامد وحيدي : نمايندگان 192 كشور جهان ازجمله ايران (دارنده عنوان دهمين كشور آلوده دنيا) از هفت تا 18 دسامبر- (16 تا 27 آذرماه) در پانزدهمين كنفرانس تغييرات اقليمي كه توسط سازمان  ملل متحد در شهر كپنهاگ دانمارك برگزار شد، براي جلوگيري از روند گرم شدن زمين چاره‌انديشي كردند!
اما فارغ از نتايج به دست آمده اين كنفرانس، وظيفه ما در قبال اين پديده به عنوان يك معضل جهاني چيست؟ آيا ما پديده «گرم شدن زمين» و آثار مخرب آن آشنا هستيم؟ اصلا اين پديده چقدر براي ما اهميت دارد؟

گرمايش زمين
فكر كنيد، هنگامي كه گوينده اخبار هنگام گفتن اخبار هواشناسي به جاي اعلام دماي هواي شهرها، دماي جهان را نيز بگويد! احتمالا ابتدا برايمان خيلي بي‌اهميت و حتي ممكن است خنده‌دار به نظر برسد، اما شايد بد نباشد از اين پس در كنار اطلاع از دماي شهر محل سكونتمان، دماي جهان را هم بدانيم، زمين ما تب دارد و بايد مراقبش باشيم. دماي كره زمين هميشه درحال تغيير است. هم‌اينك متوسط دماي جهان در حدود 15 درجه سانتيگراد است. دمايي كه در ذشته بين 7 تا 27 درجه سانتيگراد در حال نوسان بوده. شايد فكر كنيد چيزي به نام سنجش تغييرات دما تنها در دهه‌هاي اخير است كه صورت مي‌گيرد اما جالب است بدانيد، تغييرات دما از اواخر قرن نوزدهم ثبت مي‌شده است. شواهد موجود حاكي از آن است كه متوسط دما در طول قرن بيستم، شش درجه سانتيگراد افزايش يافته است كه اين افزايش باعث شده سطح آب درياها به ميزان 10 تا 20 سانتيمتر بالاتر بيايد و دليل آن انبساط  ناشي از گرم شدن اقيانوس‌ها بوده است.
بيشتر يخچال‌ها و سرزمين‌هاي منجمد شبه‌جزيره قطب جنوب هم در حال عقب‌نشستن هستند و حتي قطر يخ در قطب شمال نيز در دهه‌‌هاي اخير در فصول تابستان و پاييز 40 درجه كاهش يافته و همه اينها نشانه‌اي از تغييرات آب و هوايي و گرمايش زمين است. موضوعي كه اين روز‌ها در صدر فهرست اخبار جهان قرار دارد.

تاثير گلخانه‌اي
اشتباه نكنيد، تاثير گلخانه‌اي هيچ ارتباطي با گل و گياه و گلخانه ندارد بلكه اشاره‌اي است به نقش گاز‌هايي كه انرژي خورشيدي را در جو زمين به دام مي‌اندازد. بدون اين گاز‌ها، سياره زمين سردتر از آني خواهد بود كه بتواند ادامه حيات را به شكلي كه براي ما آشناست، تامين كند. ازجمله اين گاز‌هاي گلخانه‌اي كه تراكمشان لحظه به لحظه در جو زمين رو به افزايش است مي‌توان به دي‌اكسيد‌كربن، متان و اكسيد ازت اشاره كرد كه صنعت، كشاورزي مدرن و سوخت‌هاي فسيلي از خودشان متصاعد مي‌كنند! به عنوان نمونه تراكم دي‌اكسيد‌كربن در جو كره زمين از سال 1800 تاكنون 30 دردص بالا رفته است. اگر همه اينها براي شما اين مفهوم را دارد كه وضعيت هنوز چندان بغرنج- نشده، ادامه مطلب را بخوانيد...

تاثيرات تغييرات اقليمي
تا به حال به اين فكر كرده‌ايد كه همه اين تغييرات اقليمي قرار است باعث بروز چه اتفاقاتي براي بشر و محل سكونتش (زمين) شوند. در بررسي كه توسط نهاد تحقيقاتي معتبر (Hadley center) صورت گرفته، به اين نتيجه رسيده شده كه چنان چه گاز گلخانه‌اي كنترل نشوند، در ظرف مدتي كمتر از 50 سال، درجه حرارت هواي كره زمين تا حدود 8/4 درجه سانتيگراد افزايش خواهد يافت. همين 8/4 درجه ناقابل، به عقيده دانشمندان باعث كمبود آب آشاميدني، تغييرات شديد در توليد مواد خوراكي، افزايش مرگ و مير ناشي از سيل، طوفان، موج گرما و خشكسالي مي‌شود. در اين بين شايد ديگر لازم به گفتن نباشد كه كشورهاي فقير و توسعه‌نيافته به دليل اينكه آمادگي كمتري براي مقابله با اين شرايط دارند، بيشترين صدمات را خواهند ديد. اما مصائب به همين‌جا ختم نمي‌شود. از آنجا كه تغييرات محيط، بيش از حد تحمل جانداران است، نسل برخي از گياهان و حيوانات نيز منقرض خواهد شد. سازمان بهداشت جهاني هشدار داده است كه افزايش مالاريا و بيماري‌هاي ناشي از سود تغذيه و مصرف آب آلوده باعث مرگ و مير ميليون‌ها نفر خواهد شد. چه كسي مي‌داند، شايد فرزندان و يا حتي نوه‌هاي ما يكي از اين ميليون‌ها نفر باشند.
همه اينها وقتي نگران‌كننده‌تر مي‌شود كه بدانيم حتي در صورت اقدامات ضرب‌العجل هم سال‌ها زمان لازم است تا اثرات آن را بر زمين ببينيم. دانشمندان مي‌گويند حتي اگر هم‌اكنون ميزان توليد گاز‌هاي گلخانه‌اي را به شدت كاهش دهيم، تاثيرات گلخانه‌اي باز هم ادامه مي‌يابند، زيرا بخش‌هايي از سيستم آب و هوا به خصوص مناطق گسترده مملو از آب و يخ تا صد‌ها سال به تغييرات تازه‌اي كه در دما حاصل مي‌شود، عكس‌العمل نشان نخواهد داد. همچنين ده‌ها سال طول مي‌كشد تا گاز‌هاي گلخانه‌اي موجود در جو زمين تجزيه شوند.

تهديدات آروغ گوسفندان استراليايي‌!
آيا مي‌دانستيد گوسفندان نيز آروغ مي‌زنند؟ آن هم آروغ‌هايي كه بهايي سنگين براي كره زمين در پي دارد. حتما مي‌پرسيد چرا؟ آروغ گوسفندان حاوي گاز متان، يكي از گاز‌هاي گلخانه‌اي است كه وقتي وارد اتمسفر مي‌شود، اجازه نمي‌دهد گرماي اضافي از جو كره زمين خارج شود، وضعيتي كه به عقيده دانشمندان عواقب زيادي را براي حيات كره زمين به بار مي‌آورد. از طرفي استراليا با داشتن 80 ميليون گوسفند!! يكي از اصلي‌ترين پرورش‌دهندگان گوسفند در جهان است. دانشمندان استراليا گفته‌اند اگر موفق شويد ميزان آروغ گوسفندان اين كشور را كاهش دهند، كمك چشمگيري به مقابله با گرمايش زمين شده است! آنها درصدند با كشف ارتباط ژنتيكي ميان ميزان آروغ توليد شده توسط نژاد‌هاي مختلف گوسفندان، نژادي از اين حيوان را پرورش دهن كه به طول طبيعي كمتر گاز متان توليد كند! بديهي است اين چهار‌پاي نگون‌بخت به دليل گوسفند بودنش هيچ گاه نمي‌تواند درك كند ظرفيت گاز متان توليد‌شده توسط آروغش براي ايجاد وضعيت گلخانه‌اي در سطح كره زمين حدود 17 بار بيشتر از گازي مانند دي‌اكسيد كربن است.

نظريه عدم دخالت بشر در گرم شدن زمين
اما عده‌اي نيز هستند كه نظرات كاملا متفاوتي دارند. به گفته برخي از دانشمندان، تغييرات آب و هوايي در كره زمين امري بسيار عادي محسوب مي‌شود و شواهد بسيار زيادي وجود دارد كه طي چند هزار سال گذشته كره زمين دستخوش تغييرات جوي متنوعي بوده است،  بدون آنكه بشر هرگونه دخالتي در آن داشته باشد. آنها معتقدند كه سير گرم شدن فعلي كره زمين از 200 سال گذشته و پس از دوران يخ‌بندان طولاني كه به عنوان «عصر يخي كوچك» شناخته مي‌شود، آغاز شده است. همچنين در دوران «گرم قرون وسطايي» دوراني قبل از «يخ‌بندان كوچك»، بين قرن 10 تا 15 ميلادي، دماي كره زمين بسيار بالاتر از دماي فعلي بوده است. به گفته اين دانشمندان، تاثير اين گرما در معماري كليساها و بناهاي ساخته شده در اين دوران مشهود است.

جزو هر دسته هستيد، خطر را جدي بگيريد
اگر هنوز هم در مورد گرمايش زمين شك داريد، ضمن اينكه بسيار خجسته‌دل هستيد، احتمالا جزو يكي از سه دسته زير‌نيز مي‌باشيد:
1- معتقديد دماي كره زمين در حال افزايش نيست!
2- تغييرات آب و هوايي را قبول داريد، اما دليل آن را نه انسان بلكه تغييرات طبيعي مي‌دانيد.
3- نظريه «گرمايش زمين» ناشي از فعاليت‌هاي انساني را مي‌پذيريد، اما اعتقاد داريد اين مسئله ارزش اين همه توجه نشان دادن را ندارد، چرا كه مشكلات مهم‌تري در جهان وجود دارد! در هر حال جزو هركدام از اين دسته‌ها باشيد يا نباشيد، نبايد اين نكته مهم را فراموش كنيد كه در صورت بي‌توجهي ما (نسل كنوني) فاجعه اي زيست‌محيطي براي نسل آينده بشر در شرف وقوع خواهد بود. حال زمين خوب نيست...